Κέντρο Προφορικής Ιστορίας Δήμου Νέστου

Αφηγητής: Γιάννης Μικίκης

Από το βιβλίο του Βασίλη Μυλωνά “Ιστορίες και Αφηγήσεις της παλιάς εποχής” (Έκδοση Πολιτιστικού & Μορφωτικού Συλλόγου Ξεριά, 2008)

Ο ερχομός των Βουλγάρων στο Λιθοχώρι

“Στο χωριό μας ήρθε μια Διμοιρία Βούλγαροι στρατιώτες, πεζοί και καβαλάρηδες. Έμειναν μια μέρα, έκαναν έρευνα στα σπίτια, για να βρουν κρυμμένα όπλα και ύστερα έφυγαν. Πότε-πότε έρχονταν περίπολα από την Ξεριά. Την πρώτη μέρα μόλις ήρθαν, παρατάχθηκαν στην σειρά οι στρατιώτες μπροστά στο καφενείο του Κότσιφα. Χτύπησαν την καμπάνα της εκκλησίας και υποχρέωσαν όλο τον κόσμο να μαζευτεί εκεί. Τότε, ένας αξιωματικός έβγαλε λόγο και είπε:

– Όσοι έχετε στα σπίτια σας όπλα και στρατιωτικό υλικό, να τα φέρετε αμέσως εδώ! Μην τολμήσετε να τα κρύψετε, γιατί θα κάνουμε έρευνα κι αν τα βρούμε αλίμονό σας!

Εμείς είχαμε ένα στρατιωτικό μουσαμά, που τον είχαμε πάρει από αυτά που είχε παρατήσει ο Ελληνικός Στρατός. Πήγε ο μπαμπάς μου στο σπίτι, τον φορτώθηκε και τον έφερε.

Αφηγητής: Μαριγώ (Περιβολάρη)

Από το βιβλίο του Βασίλη Μυλωνά “Ιστορίες και Αφηγήσεις της παλιάς εποχής” (Έκδοση Πολιτιστικού & Μορφωτικού Συλλόγου Ξεριά, 2008)

Ο ερχομός των Βουλγάρων

«Ήρθαν οι Βούλγαροι [στον Ξεριά] και μπήκαν στο καφενείο του Λεοντζάκου, που ήταν σχεδόν καινούριο και μεγάλο. Ένα μικρό καφενεδάκι, που ήταν απέναντι στην άλλη μεριά του δρόμου, μέσα στο οικόπεδο του Σούγιολτζη, το έκαναν μαγειρείο.

Μόλις ήρθαν βγήκαν στο χωριό και έκαναν έρευνα σ’ όλα τα σπίτια, για να βρουν όπλα. Αυτό μαθεύτηκε γρήγορα από στόμα σε στόμα και έτσι, ο αδελφός μου, Θανάσης Μυλωνάς, πρόλαβε και έκρυψε το όπλο που είχε φέρει απ’ τη Χωροφυλακή. Το πιστόλι του, όμως δεν πρόλαβε να το κρύψει.

  Εγώ, όταν είδα του Βουλγάρους να έρχονται, έτρεξα πήρα το πιστόλι, το έβαλα στον κόρφο μου, και πήρα στην αγκαλιά μου τον Βασίλη που ήταν εννέα μηνών. Ήρθαν και μας είπαν: «Αν έχετε όπλα παραδώστε τα αμέσως, γιατί αν δεν τα παραδώσετε και κάνουμε έρευνα και τα βρούμε, θα σας σκοτώσουμε όλους, μικρούς και μεγάλους».

Αφηγητής: Εμμανουήλ Βονικάκης

Συνεντευξιαστής: Νικολέτα Βονικάκη

“Κατάγομαι από το Χρυσοχώρι. Όταν κηρύχτηκε ο πόλεμος του ’40 πήγαινα στη δευτέρα τάξη του δημοτικού. Ήρθε η δασκάλα στην αίθουσα και μας ανακοίνωσε ότι οι Ιταλοί μας κήρυξαν τον πόλεμο. Πήραμε τις τσάντες και φύγαμε για το σπίτι. Μετά από λίγο καιρό ήρθαν Γερμανοί. Καμιά δεκαριά άμαξες που την καθεμιά την έσερναν δύο άλογα, φορτωμένες με κανόνια, διέσχισαν τον κεντρικό δρόμο του χωριού με κατεύθυνση προς την Κεραμωτή. Από εκεί θα πήγαιναν στη Θάσο. Ο κόσμος βγήκε έξω και έβλεπε από απόσταση. Οι Γερμανοί δεν μας πείραξαν. Λίγο καιρό μετά ήρθαν Βούλγαροι και έστησαν τη βάση τους στη Χρυσούπολη. Διόρισαν στο χωριό μας έναν αγροφύλακα και μαζί εγκαταστάθηκαν πέντε έξι οικογένειες Βουλγάρων που δούλευαν στα χωράφια. Ίδρυσαν και βουλγαρικό σχολείο όπου τα παιδιά του χωριού μπορούσαν να παρακολουθούν μαθήματα.